De raad van bestuur is eindverantwoordelijk voor patiëntveiligheid en de implementatie van het VMS. Hoe krijgt dit vorm in het Lievensberg ziekenhuis? Dr. A.A.M. Ruikes, arts, raad van bestuur vertelt.
‘Binnen de tweehoofdige collegiale raad van bestuur is een lid aangewezen als verantwoordelijke/portefeuillehouder voor kwaliteit en veiligheid. In ons geval is het diegene met de portefeuille patiëntenzorg. Dat ben ik. Ik ben ook voorzitter van de stuurgroep kwaliteit en voorzitter van het kernteam patiëntveiligheid. In de tweewekelijkse managementteam vergaderingen en de vergaderingen van bestuur medische staf/raad van bestuur komt veiligheid als vast agendapunt aan bod. De raad van bestuur bezoekt jaarlijks de werkoverleggen van alle afdelingen in ons ziekenhuis en legt daarnaast werkbezoeken af, hierbij zijn de thema's kwaliteit en veiligheid een vast onderdeel. Binnen de interne audits wordt uitgebreid aandacht besteed aan het veiligheidsaspect.’
Als er iets mis gaat, hoe snel bent u daar dan van op de hoogte?
‘In ons ziekenhuis bestaan korte lijnen. Als raad van bestuur zijn wij erg toegankelijk voor medewerkers en specialisten. Daarnaast is er in toenemende mate een cultuur om snel incidenten en calamiteiten te melden. Daarnaast zoals gezegd staat het onderwerp patiëntveiligheid op de agenda, met de concrete vraag "wat is er mis gegaan in de patiëntenzorg?"
Weet u wat de grootste risicogebieden zijn binnen uw instelling? Kunt u aangeven welke dit zijn?
‘Uiteraard liggen de risico's bij risicovolle afdelingen als IC en OK. Echter daarnaast zijn de overdrachtsmomenten punten van aandacht. Daarbij liggen de risico’s met name bij de wisseling van diensten, en dat vooral aan het einde van de dag.’
Wisselt u met de andere raden van bestuur uit uw netwerk uit hoe grip te houden op de risico’s binnen uw instelling?
‘Lievensberg participeert in een netwerk van acht ziekenhuizen. Naast het leren van elkaar vanuit de verschillende projecten en de bekende thema’s spreken we uiteraard over de rol en de mogelijkheden van de raad van bestuur inzake risico's. Hierbij zijn bewustwording en verantwoordelijkheid belangrijke aspecten, zowel van als binnen de organisatie. Dat moet zich vertalen in onderkenning van de risico's bij allen die werken in de zorg, dus vroegtijdig signaleren, maar ook elkaar aanspreken als medewerker en als medisch specialist. Maar het belangrijkste is dat het op de agenda staat.’
Hoe stimuleert u medisch specialisten om te participeren in veiligheidsprojecten?
‘We spreken hen aan op hun verantwoordelijkheid en rol bij patiëntveiligheid. De medisch specialist is ook "trekker" van de expertgroep van het project. Daarnaast rapporteren de betrokken specialisten aan de raad van bestuur en zij houden presentaties in de vergaderingen van de medische staf.’
Is binnen uw ziekenhuis onderzoek gedaan naar de veiligheidscultuur en welke maatregelen heeft u op basis daarvan getroffen?
‘Binnen het ziekenhuis is op een groot aantal afdelingen het cultuur onderzoek COMPAZ uitgevoerd. Het belangrijkste aandachtspunt is toch de bewustwording op het gebied van veiligheid. En daarna te nemen acties. Iets als tijdgebrek mag geen reden zijn om incidenten niet te melden. Bespreking van incidenten hoort op de agenda van ieder werkoverleg. Ook binnen afdelingen dienen veiligheidsrondes gehouden te worden. En zoals ik zei: men dient elkaar aan te spreken op gedrag inzake patiëntveiligheid.’